വയനാടൻ വനമേഖലയുടെ ജൈവവൈവിധ്യത്തിന് വലിയ ഭീഷണിയുയർത്തിയ സെന്ന സ്പെക്ടാബിലസ് എന്ന മഞ്ഞക്കൊന്ന മരങ്ങളെ വിജയകരമായി നിർമാർജനം ചെയ്ത് വനംവകുപ്പ് മാതൃകാപരമായ നേട്ടം കൈവരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ അധിനിവേശ സസ്യത്തെ പൂർണമായും നീക്കം ചെയ്തതിലൂടെ മുത്തങ്ങ മേഖലയിലെ 80 ഹെക്ടറോളം വനഭൂമിയാണ് വനംവകുപ്പ് അധികൃതർ വീണ്ടെടുത്തത്. വനത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക ആവാസവ്യവസ്ഥയെ വിഴുങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്ന മഞ്ഞക്കൊന്നയെ പിഴുതെറിഞ്ഞത് പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണ രംഗത്തെ സുപ്രധാന ചുവടുവെപ്പായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.
ഒരു കാലത്ത് വനത്തിന്റെ മനോഹാരിത വർധിപ്പിക്കുന്നതിനായി വനംവകുപ്പ് തന്നെ മുൻകൈയെടുത്ത് നട്ടുപിടിപ്പിച്ച മരങ്ങളായിരുന്നു ഇവ എന്നത് ചരിത്രപരമായ വൈരുദ്ധ്യമാണ്. 1980-കളിൽ സാമൂഹിക വനവൽക്കരണ വിഭാഗത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലാണ് തെക്കേ അമേരിക്കൻ സ്വദേശിയായ സെന്ന സ്പെക്ടാബിലസ് വനമേഖലകളിൽ വെച്ചുപിടിപ്പിച്ചത്. എന്നാൽ കാലക്രമേണ അതിവേഗം വളർന്നു പടരുന്ന ഈ സസ്യം കാട്ടിലെ തദ്ദേശീയ സസ്യങ്ങൾക്കും മരങ്ങൾക്കും വലിയ ഭീഷണിയായി മാറി. കാടിന്റെ സ്വാഭാവിക സസ്യജാലങ്ങളെ നശിപ്പിച്ചതോടെ വന്യജീവികളുടെ സ്വാഭാവിക ഭക്ഷ്യലഭ്യത പൂർണമായും തടസ്സപ്പെട്ടു. ഇത് കാട്ടാനകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള വന്യമൃഗങ്ങൾ ആഹാരം തേടി ജനവാസ മേഖലകളിലേക്ക് ഇറങ്ങുന്നതിനും മനുഷ്യ-വന്യജീവി സംഘർഷങ്ങൾ വർധിക്കുന്നതിനും പ്രധാന കാരണമായി മാറിയിരുന്നു.
ഈ ഗുരുതരമായ പാരിസ്ഥിതിക പ്രതിസന്ധി മറികടക്കാൻ വനംവകുപ്പ് സവിശേഷവും ഫലപ്രദവുമായ ഒരു മാർഗമാണ് അവലംബിച്ചത്. കോട്ടയം വെള്ളൂരിലെ കേരള പേപ്പർ പ്രോഡക്ട്സ് ലിമിറ്റഡ് എന്ന പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനവുമായി സഹകരിച്ച് മഞ്ഞക്കൊന്ന മരങ്ങൾ വെട്ടിമാറ്റി കടലാസ് നിർമാണത്തിനായി വിട്ടുനൽകാൻ വനംവകുപ്പ് കരാറിലേർപ്പെട്ടു. ടണ്ണിന് 350 രൂപ നിരക്കിൽ ഈ മരങ്ങൾ മുറിച്ചു കൊണ്ടുപോകാനാണ് ധാരണയായത്. ഒപ്പം മരങ്ങൾ മുറിച്ച സ്ഥലങ്ങളിൽ അടുത്ത ആറ് മാസത്തേക്ക് സെന്നയുടെ പുനരുൽപാദനവും വളർച്ചയും തടയുന്നതിനുള്ള കർശന വ്യവസ്ഥകളും കരാറിലുണ്ടായിരുന്നു. ഈ കൂട്ടായ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ 5000 മെട്രിക് ടണിലധികം സെന്ന മരങ്ങൾ കാട്ടിൽ നിന്ന് നീക്കം ചെയ്യാനും ഏകദേശം 150 ഹെക്ടർ വനപ്രദേശത്തുനിന്ന് ഇവയെ വേരോടെ നശിപ്പിക്കാനും സാധിച്ചു.
മുത്തങ്ങ മുതൽ സംസ്ഥാന അതിർത്തി വരെയുള്ള 80 ഹെക്ടർ വരുന്ന തന്ത്രപ്രധാനമായ വനമേഖലയിലാണ് ഏറ്റവും മികച്ച രീതിയിൽ ഈ പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കിയത്. വനപാലകരും സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരും ചേർന്ന് നടത്തിയ തീവ്രയത്നമാണ് ഈ വിജയത്തിന് പിന്നിൽ പ്രവർത്തിച്ചത്. മരങ്ങൾ വേരറുത്ത് ഉണക്കുന്നതിന് പുറമെ, മണ്ണിൽ അവശേഷിച്ച വിത്തുകളിൽ നിന്നും വേരുകളിൽ നിന്നും വീണ്ടും കിളിർത്തുവന്ന ചെറിയ തൈകളെ കൃത്യമായ ഇടവേളകളിൽ നിരീക്ഷിച്ച് പിഴുതുമാറ്റുകയും ചെയ്തു. കഠിനമായ ഈ തുടർപ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഫലമായി മഞ്ഞക്കൊന്നയുടെ പുനരുജ്ജീവനം പൂർണമായും തടയാൻ കഴിഞ്ഞു.
വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം മഞ്ഞക്കൊന്നയുടെ പിടിയിൽ നിന്ന് മുക്തമായ വനഭൂമി ഇപ്പോൾ സ്വാഭാവിക ഹരിതാഭയിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തുകയാണ്. പരമ്പരാഗത കാട്ടുചെടികളും പ്രാദേശിക മരത്തൈകളും ഈ പ്രദേശത്ത് വൻതോതിൽ തിരികെ വളരാൻ തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ മണ്ണിന്റെ ഈർപ്പവും ഘടനയും വലിയ തോതിൽ മെച്ചപ്പെട്ടതായി വനംവകുപ്പ് സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു. ഏറ്റവും സന്തോഷകരമായ കാര്യം, സ്വാഭാവിക പുല്ലുകളും സസ്യങ്ങളും വളർന്നതോടെ കാട്ടാനകൾ അടക്കമുള്ള വന്യമൃഗങ്ങൾ ഈ മേഖലയിലേക്ക് വീണ്ടും കൂട്ടത്തോടെ എത്തിത്തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു എന്നതാണ്. വന്യജീവികളുടെ സാന്നിധ്യം വർധിച്ചത് വനംവകുപ്പിന്റെ വർഷങ്ങൾ നീണ്ട പ്രയത്നങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച ഏറ്റവും വലിയ അംഗീകാരമാണ്. അധിനിവേശ സസ്യങ്ങൾക്കെതിരെയുള്ള വനംവകുപ്പിന്റെ ഈ പോരാട്ടം ഭാവിയിൽ മറ്റ് വനമേഖലകളിലും നടപ്പിലാക്കാവുന്ന മികച്ചൊരു മാതൃകയാണ് മുന്നോട്ട് വെയ്ക്കുന്നത്.
ഒരു കാലത്ത് വനത്തിന്റെ മനോഹാരിത വർധിപ്പിക്കുന്നതിനായി വനംവകുപ്പ് തന്നെ മുൻകൈയെടുത്ത് നട്ടുപിടിപ്പിച്ച മരങ്ങളായിരുന്നു ഇവ എന്നത് ചരിത്രപരമായ വൈരുദ്ധ്യമാണ്. 1980-കളിൽ സാമൂഹിക വനവൽക്കരണ വിഭാഗത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലാണ് തെക്കേ അമേരിക്കൻ സ്വദേശിയായ സെന്ന സ്പെക്ടാബിലസ് വനമേഖലകളിൽ വെച്ചുപിടിപ്പിച്ചത്. എന്നാൽ കാലക്രമേണ അതിവേഗം വളർന്നു പടരുന്ന ഈ സസ്യം കാട്ടിലെ തദ്ദേശീയ സസ്യങ്ങൾക്കും മരങ്ങൾക്കും വലിയ ഭീഷണിയായി മാറി. കാടിന്റെ സ്വാഭാവിക സസ്യജാലങ്ങളെ നശിപ്പിച്ചതോടെ വന്യജീവികളുടെ സ്വാഭാവിക ഭക്ഷ്യലഭ്യത പൂർണമായും തടസ്സപ്പെട്ടു. ഇത് കാട്ടാനകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള വന്യമൃഗങ്ങൾ ആഹാരം തേടി ജനവാസ മേഖലകളിലേക്ക് ഇറങ്ങുന്നതിനും മനുഷ്യ-വന്യജീവി സംഘർഷങ്ങൾ വർധിക്കുന്നതിനും പ്രധാന കാരണമായി മാറിയിരുന്നു.
ഈ ഗുരുതരമായ പാരിസ്ഥിതിക പ്രതിസന്ധി മറികടക്കാൻ വനംവകുപ്പ് സവിശേഷവും ഫലപ്രദവുമായ ഒരു മാർഗമാണ് അവലംബിച്ചത്. കോട്ടയം വെള്ളൂരിലെ കേരള പേപ്പർ പ്രോഡക്ട്സ് ലിമിറ്റഡ് എന്ന പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനവുമായി സഹകരിച്ച് മഞ്ഞക്കൊന്ന മരങ്ങൾ വെട്ടിമാറ്റി കടലാസ് നിർമാണത്തിനായി വിട്ടുനൽകാൻ വനംവകുപ്പ് കരാറിലേർപ്പെട്ടു. ടണ്ണിന് 350 രൂപ നിരക്കിൽ ഈ മരങ്ങൾ മുറിച്ചു കൊണ്ടുപോകാനാണ് ധാരണയായത്. ഒപ്പം മരങ്ങൾ മുറിച്ച സ്ഥലങ്ങളിൽ അടുത്ത ആറ് മാസത്തേക്ക് സെന്നയുടെ പുനരുൽപാദനവും വളർച്ചയും തടയുന്നതിനുള്ള കർശന വ്യവസ്ഥകളും കരാറിലുണ്ടായിരുന്നു. ഈ കൂട്ടായ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ 5000 മെട്രിക് ടണിലധികം സെന്ന മരങ്ങൾ കാട്ടിൽ നിന്ന് നീക്കം ചെയ്യാനും ഏകദേശം 150 ഹെക്ടർ വനപ്രദേശത്തുനിന്ന് ഇവയെ വേരോടെ നശിപ്പിക്കാനും സാധിച്ചു.
മുത്തങ്ങ മുതൽ സംസ്ഥാന അതിർത്തി വരെയുള്ള 80 ഹെക്ടർ വരുന്ന തന്ത്രപ്രധാനമായ വനമേഖലയിലാണ് ഏറ്റവും മികച്ച രീതിയിൽ ഈ പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കിയത്. വനപാലകരും സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരും ചേർന്ന് നടത്തിയ തീവ്രയത്നമാണ് ഈ വിജയത്തിന് പിന്നിൽ പ്രവർത്തിച്ചത്. മരങ്ങൾ വേരറുത്ത് ഉണക്കുന്നതിന് പുറമെ, മണ്ണിൽ അവശേഷിച്ച വിത്തുകളിൽ നിന്നും വേരുകളിൽ നിന്നും വീണ്ടും കിളിർത്തുവന്ന ചെറിയ തൈകളെ കൃത്യമായ ഇടവേളകളിൽ നിരീക്ഷിച്ച് പിഴുതുമാറ്റുകയും ചെയ്തു. കഠിനമായ ഈ തുടർപ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഫലമായി മഞ്ഞക്കൊന്നയുടെ പുനരുജ്ജീവനം പൂർണമായും തടയാൻ കഴിഞ്ഞു.
വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം മഞ്ഞക്കൊന്നയുടെ പിടിയിൽ നിന്ന് മുക്തമായ വനഭൂമി ഇപ്പോൾ സ്വാഭാവിക ഹരിതാഭയിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തുകയാണ്. പരമ്പരാഗത കാട്ടുചെടികളും പ്രാദേശിക മരത്തൈകളും ഈ പ്രദേശത്ത് വൻതോതിൽ തിരികെ വളരാൻ തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ മണ്ണിന്റെ ഈർപ്പവും ഘടനയും വലിയ തോതിൽ മെച്ചപ്പെട്ടതായി വനംവകുപ്പ് സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു. ഏറ്റവും സന്തോഷകരമായ കാര്യം, സ്വാഭാവിക പുല്ലുകളും സസ്യങ്ങളും വളർന്നതോടെ കാട്ടാനകൾ അടക്കമുള്ള വന്യമൃഗങ്ങൾ ഈ മേഖലയിലേക്ക് വീണ്ടും കൂട്ടത്തോടെ എത്തിത്തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു എന്നതാണ്. വന്യജീവികളുടെ സാന്നിധ്യം വർധിച്ചത് വനംവകുപ്പിന്റെ വർഷങ്ങൾ നീണ്ട പ്രയത്നങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച ഏറ്റവും വലിയ അംഗീകാരമാണ്. അധിനിവേശ സസ്യങ്ങൾക്കെതിരെയുള്ള വനംവകുപ്പിന്റെ ഈ പോരാട്ടം ഭാവിയിൽ മറ്റ് വനമേഖലകളിലും നടപ്പിലാക്കാവുന്ന മികച്ചൊരു മാതൃകയാണ് മുന്നോട്ട് വെയ്ക്കുന്നത്.